Geschiedenis

Data uit de geschiedenis van studievereniging KLEIO
21/10/1929 In de Oudemanhuispoort richtten geschiedenisstudenten hun eigen studievereniging KLEIO op. Oprichters zijn: H.A Rabbie, W.J. van Hoboken, Annie Visser, A. Pellen, A.M. Magré, E. Nix, H. H. Harms, E. Friezer, B. Katan, A.C.J. de Vrankrijker

1936 Oprichting van de Organisatie van Studenten in de Geschiedenis in Nederland (OSGN) door o.a. KLEIO-voorzitter Loe de Jong.

25/5/1945 Alweer in de Oudemanhuispoort wordt de Algemene Studenten-Vereniging Amsterdam (ASVA) opgericht. Tot eind jaren zestig blijft het een tamelijk apolitieke vereniging voor belangenbehartiging (kortingen e.d.) waarvan bijna alle Amsterdamse studenten lid zijn.
KLEIO heeft organisatorisch weinig met de ASVA te maken.

14/10/1946 Hervatting tweewekelijkse koffietafel Kleio, vereniging van studenten geschiedenis aan de UvA. Bestuur ‘46-47 bestaat uit Nell. van Iersel (praeses), M.H. (Hans) Knijtijzer, abactis (Binnenkant 30) en Jan Haak, quaestor.

3/12/1946 (Di.:) 12.15 uur. Gezamelijke koffietafel UvA-studieverenigingen Helios en Kleio (Neerlandistiek en Geschiedenis) in De Silveren Spigehl, Kattegat. H. Burmeister spreekt over geschiedenis-onderwijs.

3/1/1953 Momentopname: er zijn bij Geschiedenis 16 eerstejaars-studenten, onder wie zeven meisjes.

17/3/1953 “KLEIO. Dinsdagavond 17 Maart 20.00 uur dispuut ten huize van de Heer C. van de Kieft, Valeriusstraat 94. De heer C. van de Kieft zal spreken over de kroniek van Guilelmus Procurator.”

31/1/1954 Dit jaar zijn er 15 eerstejaars. In totaal zijn er 65 geschiedenisstudenten, onder wie 26 vrouwelijke.

1954-1955 Bij KLEIO ligt dit verenigingsjaar de nadruk op de gezelligheid.

Najaar 1958 De aftredende praeses (= voorzitter) van ’57-’58 (wie?) zegt: “Ik heb de nadruk willen leggen op de wetenschappelijke zijde der vereniging, niet p het gezelligheidselement.” (Geciteerd door J.L. Ariëns in Historiunculae maat 1965).

1959 Jacques Presser wordt hoogleraar Nieuwe Geschiedenis.

1957 In heel Nederland zijn 500 geschiedenisstudenten.

1960 Praeses (= voorzitter) Herbert Sarfaty in verenigingsblad Historiunculae: Bestaat KLEIO om de wetenschap op gecoórdineerde wijze te beoefenen of om historici door gezelligheid te verenigen? Sarfaty zet “de tegenstelling tussen vermaak en wetenschap niet zo groot te zien.” Doel is: “Een streven naar historisch samenzijn.”

1961 Intussen zijn er al 186 geschiedenisstudenten: 100 mannen en 68 vrouwen. Er zijn 41 eerstejaars.

29-30/6/1963 In Utrecht wordt het oprichtingscongres gehouden van de Studentenvakbeweging (SVB). Initiator is de Nijmeegse psychologiestudent Ton Regtien, geboren in de Amsterdamse Kinkerbuurt. De SVB pleit voor verbetering van de studentenvoorzienningen, externe democratisering (’studieloon’) en interne democratisering (studenteninspraak) van de universiteit. De student moet worden beschermd tegen ‘hooggeleerde willekeur’, In hetzelfde jaar wordt SVB’re Jan Blok (later geschiedenisleraar te Alkmaar) de eerste ASVA-voorzitter die niet uit het Corps voortkomt. In 1965 behaalt de SVB de meerderheid van de zetels in de ASVA-ledenraad, het tot dan toe door ballerige gezelligheidsverenigingen gedomineerde ‘parlement’ van de vereniging.

27/1/1965 Op een KLEIO-ledenvergadering wordt besloten een gespreksavond over de studenteninspraak te beleggen. Aanleiding daartoe was het plan vanuit de Studieraad ASVA (SRA; een administratief overkoepelend orgaan van studieverenigingen, waarin de Studentenvakbeweging redelijk sterk was) om Studieraden in te stellen: overlegorganen per studierichting tussen studenten, hoogleraren en wetenschappelijk medewerkers.

Maart 1965 Ter ere van het zevende lustrum (= 35-jarig bestaan) van KLEIO verschijnt in boekjesvorm een dik en geleerd feestnummer van het verenigingsblad Historiunculae (tiende jaargang), onder hoofdredactie van Peter Henderikx (veel later hoogleraar archivistiek en paleografie).. KLEIO-voorzitter J.L. (Co) Ariëns schetst in een korte inleiding ‘De Grote Lijn’ in de recente geschiedenis van de vereniging. Hij signaleert in het laatste jaar “en steeds sterker verlangen naar een evenwichtiger belangenbehartiging van docenten en studenten”. “In welke vorm deze belangenbehartiging moet worden gerealiseerd, is voor onze faculteit nog een open vraag, maar de oplossing door middel van een studieraad, bestaande uit hoogleraren, staf en studenten, zoals deze in andere faculteiten reeds zeer goed werkt, zal zeker nuttige elementen bevatten. KLEIO zal zich in de komende jaren ongetwijfeld met dit probleem intensief gaan bezighouden en we mogen verheugd zijn dat de aanzet hiertoe is samengevallen met het huidige gedenkwaardige lustrumjaar.”

22/4/1965 Na 15 jaar voorbereiding verschijnt J. Pressers Ondergang. De vervolging en verdelging van het Nederlandse Jodendom 1940-1945. Vier dagen later is de eerste druk uitverkocht.

Zomer 1965 Grote opschudding in Nederland. Langharingen tarten de politie door krenten uit te delen bij Het Lieverdje op het Spui. Ze noemen zich Provo’s. Hoe meer arrestaties de politie verricht, hoe meer de belangstelling groeit voor deze ‘ludieke’ anti-autoritaire beweging. Vooral onder studenten is Provo populair.

Zomer 1965 Het Historisch Seminarium verhuist van enkele kamertjes in de Oudemanhuispoort naar Herengracht 286 en wordt nu pas echt een herkenbaar instituut.

10/3/1966 Tumult rond het huwelijk van kroonprinses Beatrix met de Duitse diplomaat Claus von Amsberg. Een Provo-rookbom onttrekt de Gouden Koets aan het oog van miljoenen tv-kijkers.

1968-1969 Studenten eisen en krijgen enige inspraak bij de benoeming van Pressers opvolger. Het wordt Maarten Brands,

Begin okt. 1969 Doctoraalexamen (met lof) H.M. (Herman) Beliën.

Januari 1967 In antwoord op een KLEIO?-enquete schrijven zes geschiedenisstudenten (onder wie Jacques Giele, Wim van der Linden en Jaap Talsma) een geruchtmakende discussienota, waarin zij — vanuit “ontevredenheid met de bestaande universitaire opleiding”, waarin geen van beide aspecten geheel uit de verf komt — voorstellen de geschiedenisstudie na een tweejarige brugperiode op te splisen in twee delen: een lerarenopleiding en een wetenschappelijke opleiding. De lerarenopleiding zou (na de twee brug-jaren) drie jaar moeten duren, de wetenschappelijke opleiding vier jaar. Op een doctoraal-studentenvergadering (11 april 1967) en in de Studieraad worden over dit voorstel harde noten gekraakt. Een soortgelijke splitsing in ‘varianten’ zien we later terug in de — op de nota-Posthumus gebaseerde– regeringsplannen tot herstructurering van het wetenschappelijk onderwijs, uitmondend in de Tweefasenstructuur.

21/2/1967 Op het Historisch Seminarium vindt de presentatie plaats van Op het breukvlak van twee eeuwen van Jan en Annie Romein. Wetenschappelijk medewerker Piet Blaas houdt een rede. Annie heeft het tweede deel na Jans dood met behulp van enige deskundigen voltooid, maar het het geplande afsluitende derde deel is er niet gekomen.

6/11/1968 Studiedagen op het HS over ‘de doelstellingen van de geschiedwetenschap’, voorbereid door talloze discussiestukken van docenten en studenten. Iedereen is voor ‘projectonderwijs’ en een ‘interdisciplinaire opzet van de studie’, maar over het hoe, wat en waarom blijft grote verwarring.

Voorjaar 1969 De tegenstellingen over de toekomstige bestuursstructuur van de studierichting spitsen zich toe. Er komen verschillende discussiestukken. De hoogleraren willen alles bij het oude houden, een aantal wetenschappelijk medewerkers en ouderjaars-studenten pleiten voor een gemengd model (’muilezelplan’): een paritaire raad (Studierichtingsraad = SRR) voor de studierichting als geheel en ‘one-man-one-vote’ op afdelingsniveau. De radicaalste studenten (auteurs van het manifest ‘Redelijkheid aan de macht’) willen one-man-one-vote op alle bestuurlijke niveaus. Uiteindelijk wordt het ‘muilezelplan’ van Jaap Talsma c.s. in hoofdlijnen uitgevoerd.

Juni 1970 De jonge Leidse historicus drs. J.C.H. (Hans) Blom wordt wetenschappelijk medewerker Nieuwe Geschiedenis en meteen voorzitter van de net gecreëerde Studierichtingsraad (SRR), het paritaire bestuursorgaan van de studierichting.

19/11/1970 Oprichting Actiegroep Geschiedenis, los van KLEIO.

10/2/1971 ASVA-historici-ledenvergadering. Gesproken wordt onder meer over de Volkstelling, over de vraag of al dan niet meegedaan moet worden aan de eerste verkiezingen voor de Universiteitsraad (nog lang niet democratisch genoeg!), en over het eerstejaarsprogramma. Uit het convocaat: “Verder worden de derdejaars op het ogenblik geconfronteerd met een eerste schriftelijk tentamen, iets waar van zij, terecht, een gevaar voor de toekomst zien uitgaan. Hiertegen is een gezamenlijk optreden binnen het H.S. op zijn minst gewenst!!!”

Feb. 1971 De geschiedenisstudenten Florian Diepenbrock en Sylvia Schreuders-Bacchini treden toe tot het ASVA-bestuur Vecht. Zij blijven daarin tot februari 1972. Voor de kleine Aktiegroep Geschiedenis is hun verhuizing naar het ‘centrale nivo’ een forse aderlating.

28/5/1971 Het door de ASVA opgezette Anti-Veringa-Posthumusfront organiseert een demonstratie door Amsterdam. Op diverse instituten, waaronder het HS, komen actievergaderingen bijeen. In de rondvraag meldt KLEIO-bestuurslid Hans Huijboom dat zijn medebestuurders de studievereniging willen opheffen. De vergadering besluit hier een stokje voor te steken.

Juni 1971 Het ASVA-seminar beveelt het organisatiemodel van het ‘Open ASVA-Werkkomitee’, door de Neerlandici ontwikkeld, ook voor andere studierichtingen aan.

Zomer 1971 Terug van weggeweest: na een kort intermezzo als leraar in het Gooi komt drs. J. Talsma (afgestudeerd in 1970) terug naar het HS als docent Nieuwe Geschiedenis. Als nieuwe conservator (instituutsbeheerder) wordt de voormalige bibliotheekassistent Hein Smit (doctorandus sinds 1967) aangenomen.

23/8/1971 Het onverwachte besluit van de Utrechtse Letterenfaculteit om een wachtlijst in te stellen voor eerstejaars-historici veroorzaakt een paniekerige kettingreactie. Ook in Amsterdam wordt een stop overwogen.

2/9/1971 Een door ASVA-leden voorbereide Algemene Vergadering spreekt zich uit tegen een studentenstop. De volgende dag verklaart de Studierichtingsraad (SRR) zich vóór. De limiet wordt voorlopig op 80 gesteld, maar ’slechts’ 78 eerstejaars melden zich aan. Later in de maand verbiedt minister De Braauw (DS’70) van Wetenschapsbeleid alle studentenstops zolang hij die nog niet bij wet (Machtigingswet, 1972) heeft geregeld.
De dreigende studentenstop en een conflict rond de eerstejaarsopvang tussen ASVA-leden en docenten (m.n. Blom) leidt tot het ontstaan van een ‘Open ASVA-Werkcomité Historici‘ (aanvankelijk afgekort als OWH, later als OAW).

16/9/1971 Informele oprichting Open ASVA-Werkcomité Historici, op ASVA-kantoor.

30/9/1971 Het ‘OWH-in-oprichting’ organiseert een geslaagde ‘alternatieve’ eerstejaarsopvang-ochtend.

14/10/1971 ASVA-historici-ledenvergadering: het Open ASVA-Werkcomité wordt officieel opgericht.

27/10/1971 Op een Algemene Vergadering van studierichting geschiedenis stelt Vladimir Mars voor een studiedag over de studieinhoud te houden.

Eind okt. 1971 Het OAW doet (anders dan de voormalige Aktiegroep Geschiedenis) wél mee aan de verkiezingen voor de Studierichtingsraad (SRR). De OAW’ers Jan-Erik Burger, René Dammen, Florian Diepenbrock, Jaap Haag, Rob Kersing, Gijs Korthof, Edward van Voolen en Peter-Paul de Baar worden verkozen.

2/11/1971 Het bestuursvoorstel tot opheffing van studievereniging KLEIO wordt verworpen door de ledenvergadering, met behulp van inderhaast opgetrommelde en lid gamaakte OAW’ers. De bestuursverkiezing wordt om procedurele redenen uitgesteld tot over een week.

9/11/1971 De ledenvergadering van KLEIO kiest een nieuw bestuur, bestaande uit Peter-Paul de Baar (voorzitter), Gustaaf Stuiveling, Joost Polderman, Henk van Asten en Elma Schlecht.
Er komt een informele taakverdeling tot stand tussen KLEIO en de kersverse actiegroep OAW. De studentenpolitiek (belangenbehartiging t.a.v. studieinhoud; vertegenwordiging in bestuursorganen) laat KLEIO aan het OAW over. Zelf stelt zij zich neutraal op (gezelligheid, excursies, lezingen e.d.) en subsidieert activiteiten van derden (eventueel ook OAW), ”die ten goede komen aan de hele studierichting”, zoals congressen.

12/1/1972 Studiedag ‘Film als historische bron’, georganiseerd door vorige KLEIO-bestuur(-Micheels).

Wo. 26/1/1972 KLEIO-ledenvergadering, o.l.v. PPdB..

Zat. 12/2/1972 Eerste- en tweedejaarsweekend in Austerlitz. Tientallen nieuwe KLEIO-leden geworven.

Feb. 1972 KLEIO-feest in De Brakke Grond.

Vr. 18/2/1972 Studiedag HS over ‘objectiviteit en relevantie in de geschiedwetenschap’ met KLEIO-borrel na in H’88. Daarna met o.a. KLEIO-bestuur, Rob Kersing en zus Anne-Marie (werkzaam bij H’88; tapster op de borrel) naar Italiaan op Thorbeckeplein.

13/3/1972 Tweede KLEIO-excursie naar Rijksinstituut voor Oorlogsdocumentatie.

Vr. 17/3/1972 Paasborrel KLEIO, Blauwe Zaal H’88.

April? 1972 De OSGN wordt nieuw leven ingeblazen.

28/4/1972 KLEIO-excursie naar de Effectenbeurs.

Mei 1972 KLEIO richt het tuinhuis van Herengracht 286 in als Creatief Centrum.

21/8/1972 OAW en KLEIO presenteren zich samen (in de persoon van PPdB) op eerste Intree-markt, Roeterseiland.

17?/10/1972 KLEIO-ledenvergadering. Bernard Kruithof volgt Peter-Paul de Baar op als voorzitter.

1/12/1972 KLEIO-borrel in H’88 (Herengracht 88). Oud-voorzitter Peter-Paul de Baar maakt zijn entree als Sinterklaas.

11/12/1972 Eerste nummer van De Kif, “de horzel onder de kont van het Historisch Seminarium’. Uitgave van de KLEIO International Foundatiob (KIF). Eerste redactie: Gustaaf Stuiveling, Joost Polderman, Henk van Asten, Bernard Kruithof en Peter-Paul de Baar.

30/11/1972 KLEIO-bestuursvergadering, o.l.v. Bernard Kruithof. Op de agenda: eerste- en tweedejaarsweekend, naam KLEIO-blaadje, feest Brakke Grond; KLEIO ook open voor universitair personeel? etc.

Najaar 1973: Nieuw bestuur o.l.v. Hanneke Postma.

Do. 10/10/1974 KLEIO-ledenvergadering: verkiezing nieuw bestuur, met o.a. Gerard Michels (voorzitter) en Evelyn Rijsbosch.

Dec. 1975 Conservator (= gebouwbeheerder van Herengracht 286) Hein Smit verduistert tijdelijk de ledenwerftafel van KLEIO en OAW. Een voorbeeld van de vele kleine pesterijtjes van hogerhand. Eigenaar KLEIO dreigt met de politie: dat helpt.

16/10/1975 KLEIO-ledenvergadering: Guy Milliet wordt voorzitter. Evelyn uit bestuur.

6-7/5/1976 Eerste echte bezetting van het Historisch Seminarium. Herengracht 286, “voor een demokratische herprogrammering”. Tijdens vakgroepsvergaderingen op 6 mei bleek de docenten-meerderheid niet uit te willen gaan van een open discussie over de doelstellingen en uitgangspunten van de geschiedenisstudie. Een aktievergadering besloot daarop tot bezetting: de eerste bezettingsactie tegen de uitvoering van de Herstructureringswet. Het is geen ultimatieve maar een protestbezetting, is veiligheidshalve vooraf vastgesteld. Honderden bezoeken beide dagen het bezette instituut. De werkgroep VREK (oorspronkelijk: VRije Ekspressie Kinkerbuurt, maar het terrein is al aardig verbreed) vertelt over links geschiedenisonderwijs op de basisschool. Allerlei groepjes vergaderen over van alles. De fouragedienst (o.l.v. Marius van Melle) werkt op volle toeren. Solidariteit komt uit alle windstreken: o.a. van de PSP, het CPN-district Amsterdam, de IKB, de bezetters van het Sociologisch Instituut in Nijmegen, de het ANJV-cabaret Oud-West, de KLEIO International Foundation, Carla, Suzanne, Dorka en Bruno te Beilen en M. Elias te Den Haag. Twee dunne touwtjes boven de voordeur van Herengracht 286, waaraan het spandoek ‘Bezet’ hing, herinneren anno 1979 nog altijd aan deze bezetting.

10/5/1976 De SRR gaat akkoord met het nieuwe herprogrammeringsrapport en keurt de bezetting af.

Mei 1976 Universiteitsraadsverkiezingen. De ASVA houdt tien van de elf studentenzetels. Historicus Luuc Bruyning vertegenwoordigt er de ASVA-stemmers uit de Letterenfaculteit.

Juli 1976 Carla Verberk en Suzanne van Norden komen laaiend enthousiast terug van een ‘Oral History’-congres in Engeland, waar zij onder meer de links-populistische Parijse historicus Jean Chesneaux ontmoeten, auteur van Du passé faisons table rase. De geschiedenis teruggeven aan het volk, dáár gaat het om.

Sept. 1976 Naar aanleiding van de instituutsbezetting in mei publiceert het OAW een Zwartboek over de herprogrammering. Hierin ook veel aandacht voor de “subjectieve gevolgen” van de herstructurering. Eén front tegen eenzaamheid en vervreemding!

Vr. 13/5/1977 KLEIO-feest.

Di. 2/10/1979 Redactieverg. De Kif bij Leo Willemse, Marnixkade. Peter-Paul de Baar (senior-redacteur) lanceert het plan het 50-jarig bestaan van studievereniging KLEIO te vieren met een openbaar debat tussen dissidente streekarchivaris Brabantse Albert Delahaye (’Nederland heeft geen eigen geschiedenis vóór het jaar 1000′: Noviomagus was niet Nijmegen maar Noyon; Bonifatius werd niet bij Dokkum maar bij Duinkerken vermoord) en de gevestigde wetenschap, die tot nu toe niet op hem wil reageren.

27/1/1980 In NOS-radioprogramma ‘Met het oog op morgen’ interviewt Aad van den Heuvel streekarchivaris Albert Delahaye, over KLEIO-debat volgende avond.

28/1/1980 KLEIO-avond over de revolutionaire herziening van onze vaderlandse gescheidenis door de Brabantse streekarchivaris Albert Delahaye. Voorzitter: oud-bestuurslid Gustaaf Stuiveling. Sprekers (Delaheye, prof. Hugenholtz, prof. Blok, prof. Stolte, prof. Van Es) en organisatoren eten vooraf in De Rode Leeuw. Zaal D 009 van het Oudemanhuisportcomplex zit barstensvol. (Prof. Stolte lijdt helaas hevig aan Parkinson.)

7/11/1980 15.30 u.: Red.verg. nieuw geschiedenisstudenten-blad Andere Tijden, bij nieuwbakken KLEIO-bestuurslid Hetty van der Wal, Kalkmarkt. Met thee en speculaas. Andere Tijden is serieuzer dan de vaak melige voorganger De Kif, maar minder plat-actionistisch dan de tijdelijke tegenhanger De Moker.

18/12/1980 Afscheidsborrel mevrouw Schenk als koffiedame Historisch Seminarium. Verschijning laatste nummer De Kif.

Wo. 10/11/1993 Pierre de Winter van het nieuwe geschiedenisstudentenblad Idéfixe (opvolger Andere Tijden) over interviewt Peter-Paul de Baar (inmiddels hoofdredacteur mandblad Ons Amsterdam) over de geschiedenis van KLEIO.

Wo. 28/9/1994 Joeri Boom van KLEIO-blad Idéfixe (een paar jaar later redacteur weekblad De Groene) interviewt Peter-Paul de Baar over het KLEIO-forum met/over historisch enfant terrible Albert Delahaye in feb. 1980.

23/6/1995 KLEIO-bestuurders Bas van Peijpe en Robbie van Beveren interviewen hun verre voorganger Peter-Paul de Baar over de geschiedenis van hun vereniging.

24/5/2003 Het zittende KLEIO-bestuur (Paul Hagens e.a.) neemt samen met donderden andere bekende en onbekende Amsterdammers deel aan het Groot Amsterdam Examen van maandblad Ons Amsterdam.

Kleio bestaat al sinds 1929, en heeft in haar jaren aan de Universiteit van Amsterdam al heel wat meegemaakt. Hieronder proberen wij een beeld te schetsen van wat in de jaren sinds haar oprichting rondom Kleio gebeurd is. Helaas bestaan er ook nog enkele lacunes in het collectieve geheugen van Kleio. Mocht je meer over bepaalde jaren weten dan hier staat vermeld, dan stellen wij het op prijs als je dit aan ons doorgeeft. Dit kan door een mail te sturen naar info@kleioamsterdam.nl